Artisjokken
Gegrilde artisjokken uit Foggia: ontdek het product dat La Corte Segreta kiest en zijn rol op de vegetarische pizza La Montelupone.

Een artisjokplant in de botanische tuin van Barcelona. De grote ingesneden bladeren omringen de bloemhoofden die worden geoogst voordat de bloemen volledig opengaan. Zo ontdekken we de plant waar de artisjok in de keuken vandaan komt. Bron en credit: Sandra Fauconnier · 22 mei 2018 · CC BY-SA 4.0.
De artisjok is een bijzonder product. We eten hem als groente, maar in de natuur is het in de eerste plaats een bloemknop. Een bloem die nog niet de tijd heeft gehad om open te gaan. Het eetbare deel bestaat uit het hart, de vlezige basis van de binnenste blaadjes en de bloembodem. Blijft de artisjok te lang aan de plant, dan gaat hij open, wordt hij harder en verliest hij zijn waarde voor de keuken.
Bij La Corte Segreta gebruiken we artisjokharten uit de streek van Foggia, in Puglia. Die herkomst betekent iets voor ons, want Puglia is een belangrijk Italiaans landbouwgebied met een sterke cultuur van mediterrane groenten. In de provincie Foggia en de Capitanata maakt de artisjok deel uit van een oude landbouwgeschiedenis, met lokale rassen en teelten die al generaties aanwezig zijn.
Hoe de artisjok groeit
De artisjok behoort tot de composietenfamilie, net als sommige distels. De plant vormt grote grijsgroene, dikke en ingesneden bladeren. In het midden ontstaan stengels met bloemknoppen. Die knoppen worden geoogst voordat ze opengaan.
Een goed geoogste artisjok is nog compact. De blaadjes zitten dicht bij elkaar en het hart behoudt zijn textuur. Is hij te ver ontwikkeld, dan gaan de blaadjes uiteen, wordt het midden vezelig en neemt de kwaliteit af. Daarom vraagt de artisjok zorgvuldige selectie voordat hij in de keuken aankomt.

De artisjok, getekend door Elizabeth Blackwell in A curious herbal, gepubliceerd in 1737. Deze ingekleurde gravure toont de plant en haar botanische details en wordt bewaard in de collecties van de National Library of Medicine. Bron en credit: Elizabeth Blackwell; National Library of Medicine · 1737 · Oud werk in het publieke domein; de instelling vermeldt geen bekende beperkingen.
Zo werken we bij La Corte Segreta
De gegrilde artisjokharten moeten met een mes in plakken worden gesneden.
In de keuken mogen alleen personen die daarvoor toestemming hebben gekregen een mes gebruiken. Daarbij moeten zij de veiligheidsinstructies en voorzorgsmaatregelen naleven.
Op een pizza mag de artisjok geen water afgeven. Dat is essentieel. Een te vochtige artisjok maakt het deeg nat, belemmert het bakken en zorgt voor een slappe textuur in de mond. Dat zien we bij veel waterige industriële bereidingen, waarin de artisjok een groot deel van zijn smaak lijkt te hebben verloren.
Een gegrilde artisjok is interessanter. Het grillen verwijdert een deel van het overtollige vocht en concentreert de smaak. Het geeft een licht rokerige toets, een duidelijkere plantaardige bitterheid en een textuur die beter past op pizza. Daarom kozen we bij La Corte Segreta voor artisjok in deze vorm. De artisjok blijft aanwezig zonder het deeg nat te maken.
Foggia, Puglia en de artisjokteelt
De provincie Foggia ligt in het noorden van Puglia. Het is een belangrijk landbouwgebied, verbonden met de Tavoliere en de Capitanata.
Onderzoek naar de plantaardige biodiversiteit van Puglia toont aan dat de streek een rijk landbouwerfgoed bezit, met lokale rassen die het verdienen om behouden te blijven.
Een voorbeeld is de Carciofo di Lucera, een lokaal ras dat wordt bestudeerd in onderzoek naar de landbouwbiodiversiteit van Puglia. Lucera ligt in de provincie Foggia. Dat betekent niet dat alle artisjokken uit Foggia tot dit ras behoren, maar bevestigt wel dat dit gebied een echte geschiedenis met de artisjok heeft.
Montelupone, het Italiaanse artisjokkendorp
In Italië is de artisjok belangrijk genoeg om eigen feesten te hebben. Een van de interessantste vindt plaats in Montelupone, een dorp in de Marche. Sinds 1961 viert de Sagra del Carciofo di Montelupone elk jaar de lokale artisjok.
Tijdens dat feest wordt de artisjok niet alleen als bijgerecht geserveerd: hij staat centraal in de maaltijd. Je vindt er antipasti, eerste en tweede gangen, traditionele bereidingen en zelfs desserts of gelato met artisjok, dus zoet artisjokijs. Dat idee spreekt ons aan omdat het toont hoe een eenvoudig ingrediënt, als je het serieus neemt, een volwaardig culinair onderwerp kan worden.
Daarom draagt onze vegetarische pizza met artisjokken de naam La Montelupone.
La Montelupone bij La Corte Segreta
La Montelupone is een vegetarische pizza met Italiaanse tomatensaus , fior di latte, gegrilde artisjokken, een huisgemaakte pikante knoflooksaus, verse blaadjes basilicum en biologische Siciliaanse oregano.
Nuttige links en bronnen:
Artichoke (Globe) | Postharvest Research and Extension Center
Biodiversità Puglia - newsletter Novembre 2014
La Sagra del Carciofo di Montelupone - Carciofo di Montelupone biologico
Verwante archieven
Knoflook: geschiedenis, eigenschappen en gebruik bij La Corte Segreta →