GioBatta Poli — de herbergier en zijn ketel op wielen
Op het platteland van Veneto maakt een handelaar in wijn en strohoeden van grappa zijn beroep.

GioBatta Poli (1846–1921), van San Luca naar Schiavon.
Archief van Poli Distillerie, via GrappaCom en Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0. Origineel document · Licentie
Een gok langs de weg
GioBatta Poli wordt in 1846 geboren in San Luca, in de heuvels rond Marostica in Veneto. Samen met zijn broers verkoopt hij wijn en levensmiddelen. Ze houden ook een halte waar reizigers op weg naar het hoogplateau van Asiago van paard kunnen wisselen. Zijn vrouw, Maria Moresco, is hoedenmaakster.
Vóór de distilleerketel komen de handelsreizen. De broers Poli zijn vaak onderweg om wijn, fruit en strohoeden te verkopen. Volgens de familiekroniek kunnen ze met de opbrengst zelfs geld uitlenen in een tijd waarin er weinig banken in de streek zijn. De landbouwcrisis treft Veneto en sommige familieleden vertrekken naar Amerika. GioBatta en Maria besluiten hun zaak enkele kilometers verderop voort te zetten.
In 1885 verhuist het gezin naar Schiavon. Maria koopt er een huis en grond. In de Osteria al Cappello worden al snel wijn en strohoeden verkocht. In de streek zijn plannen voor een stoomlijn. De tram tussen Bassano en Vicenza doet Schiavon uiteindelijk in 1910 aan, vijfentwintig jaar na hun verhuizing.
Van kar tot distilleerderij
Het Poli-museum bewaart een mobiele distilleerketel uit de negentiende eeuw die volgens het museum door GioBatta is gebruikt. Toen rondtrekkend distilleren om fiscale redenen ophield, installeerde hij in 1898 een vaste ketel in de herberg. Via plaatselijke wijnmakers kwam hij aan druivendraf, de schillen en pitten die na het persen achterblijven.
Een oude foto van de distilleerderij laat zien hoeveel werk het was. De draf kwam in rieten manden binnen en de arbeiders vulden de drie kleine ketels met de hand. Na zijn dood in 1921 zetten drie zoons het bedrijf voort. In hun vennootschapsakte uit 1925 staat de sterfdag van hun vader als begindatum van hun gezamenlijke onderneming.
De amaro bij de halte
Volgens het familieverhaal wachtten reizigers in de herberg op de tram met een glas wijn of een bittere infusie van kruiden, vruchtenschillen en wortels. Ook de machinist zou er soms zijn binnengelopen. De amaro Vaca Mora op onze kaart draagt de bijnaam van die tram, de ‘zwarte koe’.

De opening van de tramlijn Vicenza–Bassano in Schiavon in 1910, vijfentwintig jaar na de komst van GioBatta en Maria.
Photographe inconnu · Public Domain Mark 1.0 · Origineel document · Licentie
Ook in onze archieven
Vaca Mora · de amaro van de stoomtram →
Poli Distillerie · de geschiedenis van het huis →
Jacopo Poli · de gok met de distilleerketels →
Bronnen
Poli Distillerie · de verhuizing naar Schiavon
Unioncamere · register van historische ondernemingen
Poli Grappa Museum · GioBatta’s mobiele distilleerketel
Poli-archief · de vennootschapsakte van de drie zoons uit 1925
Poli Distillerie · Vaca Mora en het verhaal van de reizigers