Provolone
Provolone dolce of piccante: de kaas en het gebruik bij La Corte Segreta begrijpen. De kaas komt heel aan en wordt met raspschijf nr. 3 geraspt.

Wat is provolone?
Provolone is een Italiaanse kaas van koemelk. Hij behoort tot de familie van de pasta filata-kazen : tijdens de productie wordt de kaasmassa in warm water bewerkt en uitgerekt tot ze soepel wordt.
Daarna wordt hij gerijpt. Tijdens de rijping ontwikkelt de kaas zich onder gecontroleerde omstandigheden. De textuur en smaak veranderen met de tijd. Provolone heeft daardoor een steviger kaasmassa dan een verse kaas zoals mozzarella.
De pasta filata-techniek wordt ook gebruikt voor fior di latte en mozzarella di Bufala Campana DOP. Dezelfde productiefamilie betekent dus niet dezelfde smaak, melk of toepassing.
Dolce en piccante: wat is het verschil?
Die twee Italiaanse woorden onderscheiden twee smaakprofielen:
Dolce betekent “mild”. De kaas heeft een delicatere smaak. Het woord betekent niet dat hij zoet is.
Piccante betekent “pittig”. De smaak is intenser en blijft langer in de mond. Dat karakter ontstaat door de productie en rijping. De term betekent op zichzelf niet dat er chilipeper is toegevoegd.
Bij Provolone Valpadana DOP draagt de keuze van het stremsel bij aan dat verschil. Stremsel doet de melk stollen, zodat een massa ontstaat die “wrongel” heet. Daarna helpt de rijping de smaak ontwikkelen.
In de keuken heeft die keuze gevolgen: een pittige versie drukt een sterkere stempel op een garnituur; een milde versie geeft meer ruimte aan delicate ingrediënten. We moeten dus weten welke variant voor de bereiding is voorzien.
Hoe wordt hij gemaakt?
De wrongel vormen. De melk stolt, waarna de wrongel wordt gesneden en van een deel van het vocht, de wei, wordt gescheiden.
De kaasmassa trekken. Wanneer ze klaar is, wordt de kaasmassa in warm water bewerkt zodat ze rekbaar wordt.
De kaas zijn vorm geven. De kaasmassa wordt gevormd en vervolgens gezouten.
Laten rijpen. De kaas rijpt en ontwikkelt zijn textuur en aroma’s.
Is provolone altijd DOP?
Het woord “provolone” volstaat niet om een beschermde herkomstbenaming vast te stellen. Provolone Valpadana DOP en Provolone del Monaco DOP zijn twee verschillende benamingen, elk met een eigen gebied en productieregels.
Provolone del Monaco DOP is verbonden met het schiereiland Sorrento en de Monti Lattari in Campanië. Hij mag niet worden verward met Provolone Valpadana DOP.
Om een kaas juist te beschrijven, gebruiken we dus de naam op het etiket. Onze fiche over de DOP-benaming legt uit wat die bescherming betekent.
Zo werken we bij La Corte Segreta
Ontvangst en voorbereiding
De provolone komt heel aan. Daarna raspen we hem handmatig met raspschijf nr. 3.
Waarom de schijf vermelden? De grootte van de stukjes beïnvloedt hoe de kaas over de garnituur wordt verdeeld en smelt. Door dezelfde schijf te gebruiken, blijft de bereiding van de ene bediening naar de andere gelijkmatig.
Ons gebruik op pizza’s
Provolone verscheen op onze kaart met La Caccia di Diana, een combinatie van groenten en twee vleessoorten. We gebruiken vooral pittige provolone op onze pizza’s, onder meer op die creatie, zodat de kaassmaak duidelijk aanwezig blijft in de garnituur.
We gebruiken ook provolone dolce wanneer de combinatie om een mildere smaak vraagt. Provolone komt ook voor op Salsiccia e Cipolle en de vijfkazenpizza.
Onze andere toepassingen
We gebruiken hem ook om bepaalde bruschette met ons huisgemaakte brood te gratineren. Hij zit daarnaast in sommige antipasti, Italiaanse voorgerechten, en op onze kaasborden.
Provolone del Monaco DOP en Provolone Valpadana DOP zijn voorbehouden aan bepaalde degustaties, onder meer voorgerechten om te delen die we als suggestie aanbieden. In stukjes geserveerd laten ze hun textuur en rijping rechtstreeks waarderen. Naargelang de kaas combineren we ze met bepaalde bieren of witte wijnen.
Fouten om te vermijden
Uit gewoonte een andere schijf kiezen. Voor provolone gebruiken we raspschijf nr. 3. De schijfkeuze hangt af van de kaas en de bereiding: dit nummer is geen universele richtlijn.
De voorbereiding van mozzarella op provolone toepassen. Verse mozzarella en gerijpte provolone hebben niet dezelfde textuur. Elke kaas heeft een eigen voorbereidingsmethode.
Documentaire bronnen
De volgende bronnen documenteren de productie en de herkomstbenamingen. Het gebruik en de instructies in het onderdeel “Zo werken we bij La Corte Segreta” beschrijven de praktijk in onze zaak.
Verwante archieven
Fior di latte: mozzarella van koemelk →