Sulfieten in wijn, van het vat tot het etiket
Waarom staat er ‘bevat sulfieten’ op de achterkant van een wijnfles? Het antwoord begint bij een oud gebruik in de wijnkelder. Daarna kijken we naar wat er in de wijn zelf gebeurt.

Het aansteken van een zwavelschijf voor de behandeling van een leeg vat. De foto is gemaakt in 2012 en toont een oud gebruik dat nog steeds bestaat.
Agne27 · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · Originele foto · Licentie
Het begon bij een leeg vat
In 1801 beschreef de Franse scheikundige Jean-Antoine Chaptal een werkwijze die in wijnkelders al bekend was. Vóór het vullen brandde men in het vat een zwavellont. Daarbij kwam een gas vrij, zwaveldioxide, ook wel SO₂ genoemd. Dat is het principe van het zwavelen van een vat.
In een gebruikt vat kunnen micro-organismen achterblijven die de volgende wijn aantasten. Dat was het probleem dat men met zwavelen wilde aanpakken. Later leerden wijnmakers ook om een afgemeten hoeveelheid SO₂ rechtstreeks aan druivensap of wijn toe te voegen.
Lees verder · Waarom brandde men zwavel in wijnvaten? →
Ook gisten vormen sulfieten
Wanneer gisten de suikers uit de druiven in alcohol omzetten, kunnen ze SO₂ vormen. Wijn zonder toegevoegde sulfieten kan ze dus toch bevatten. De hoeveelheid hangt onder meer af van de gebruikte gisten en het druivensap.
Een wijnmaker die SO₂ wil toevoegen, kan bijvoorbeeld zwaveldioxide in oplossing of kaliummetabisulfiet gebruiken. In de wijn komt het SO₂ in verschillende vormen voor, waaronder sulfieten.
Twee functies in wijn
De eerste is het afremmen van bepaalde reacties met zuurstof. Die kunnen de kleur en de aroma’s veranderen, zoals lucht een aangesneden appel bruin maakt.
De tweede is het afremmen van bepaalde gisten en bacteriën die de wijn kunnen aantasten. Afhankelijk van wat nodig is, kan de wijnmaker ingrijpen vóór de vergisting van het druivensap of vóór het bottelen van de wijn.
Wat betekent ‘bevat sulfieten’?
In de Europese Unie is deze vermelding verplicht bij meer dan 10 mg per liter, uitgedrukt als totaal SO₂. In dat totaal telt zowel het SO₂ uit de vergisting mee als het SO₂ dat eventueel is toegevoegd.
De vermelding betekent dat de wijn boven die grens zit. Uit die woorden alleen kun je de hoeveelheid of de herkomst van de sulfieten niet aflezen. ‘Zonder toegevoegde sulfieten’ zegt iets over de manier waarop de wijn is gemaakt. Sulfieten die tijdens de vergisting zijn ontstaan, kunnen nog steeds aanwezig zijn.
Ook in onze archieven
Bronnen
Jean-Antoine Chaptal · L’art de faire, gouverner et perfectionner les vins, 1801
Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijnbereiding · SO₂ bij het maken van wijn