Benito Nonino — de hele druif in de distilleerketel
Als jongen in Percoto verloor hij zijn vader tijdens de oorlog. Hij wijdde zijn leven aan het distilleren. Twee proeven veranderden wat er uit een druif te halen viel.

De distilleerderij van Nonino in Percoto, 25 september 2008.
Foto van Pvt pauline, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Origineel document · Licentie
Opgroeien in een distilleerderij in oorlogstijd
Benito Nonino wordt op 6 februari 1934 geboren in Percoto. Hij behoort tot de vierde generatie distillateurs van zijn familie. De geschiedenis gaat terug tot de mobiele distilleerketel van zijn overgrootvader Orazio. Zijn vader Antonio overlijdt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn moeder Silvia neemt de leiding van de distilleerderij over. Benito groeit op tussen de ketels en het werk dat zij voortzet. In 1954 stelt hij voor een kelder in te richten waar grappa kan rijpen.
Zes distilleerketels in een oude smederij
In 1967 doen Benito en Giannola een eerste proef met druivendraf van zorgvuldig gekozen wijndomeinen. Op het etiket van hun Acquavite Optima staan het oogstjaar, het gewicht van de gedistilleerde draf, het aantal verkregen liters en het flesnummer. Wie de fles in handen nam, kon de inhoud aan een specifieke productie koppelen. Zes jaar vóór hun grappa van uitsluitend Picolit begonnen de Nonino’s al het verhaal van grappa te vertellen aan de hand van de grondstof.
In 1973 leidt Benito samen met Giannola de proef waarbij ze Picolit-draf apart distilleren. Daaruit ontstaat hun Monovitigno-grappa. Tien jaar later krijgt de oude smederij waar Giannola’s vader ploegen maakte een nieuwe functie. Benito plaatst er zes ketels die hij zelf ontwierp om druivendraf per ras en ook fruit te distilleren. Bij batchdistillatie verwerkt men telkens één lading. De distillateur scheidt de voorloop en naloop van het middendeel, het hart van het distillaat.
Wat als we het sap ook distilleren?
In 1984 gaan Benito en Giannola aan de slag met de hele druif. Ze gebruiken het vergiste sap, het vruchtvlees en de schillen. Dat is het principe van hun ÙE, het Friulische woord voor druif. Ze vragen toestemming en Italië laat de productie toe op proef. Het Italiaanse staatsblad bevestigt dat de oorspronkelijke vergunning, die tot eind 1986 liep, daarna wordt verlengd. Bij La Corte Segreta laten de Fragolino, Malvasia en Schioppettino ÙE zien wat die nieuwe grondstof mogelijk maakte.
Benito overlijdt op 8 juli 2024 in Percoto. Tussen de distilleerderij en het naburige dorp Persereano laat hij ook tien hectare bos achter, aangeplant met inheemse boomsoorten uit Friuli.

De wijngaarden van Rocca Bernarda in 2006. Op dit landgoed in Friuli kent de teelt van Picolit een lange geschiedenis.
discosour · CC BY-SA 2.0 · Origineel document · Licentie
Ook in onze archieven
Nonino · grappa, ÙE en amaro →
Picolit · het druivenras achter de grappa →
ÙE · distilleren met de hele druif →
Giannola Nonino · de vergeten druivenrassen van Friuli →
Silvia Milocco Nonino · een distilleerderij in oorlogstijd →
Bronnen
Comitato Leonardo · eerbetoon aan Benito Nonino
Nonino · de smederij, de ketels en de geschiedenis van het huis
Italiaans staatsblad · de proefvergunning voor druivendistillaat
Nonino · het bos dat Benito liet aanplanten